رسانه‌های قومی در برزخ دیروز و امروز
14 اکتبر 2013 - 3:09
بازدید 22
2

به نظر می‌رسد هنوز نظر ریگینز (۱۹۹۲) دربارۀ فواید رسانه‌های قومی کارگشاست، چرا که ارتباط رسانه‌های قومی و هویت اقلیت‌های قومی را به خوبی نشان می‌دهد. او اشاره می‌کند که رسانه‌های قومی اولین فایده‌شان این است که نشان می‌دهند اقلیت‌ها می‌خواهند خودشان را به جامعه نشان دهند و بیان کنند و به این منظور به […]

ارسال توسط :
پ
پ

به نظر می‌رسد هنوز نظر ریگینز (۱۹۹۲) دربارۀ فواید رسانه‌های قومی کارگشاست، چرا که ارتباط رسانه‌های قومی و هویت اقلیت‌های قومی را به خوبی نشان می‌دهد. او اشاره می‌کند که رسانه‌های قومی اولین فایده‌شان این است که نشان می‌دهند اقلیت‌ها می‌خواهند خودشان را به جامعه نشان دهند و بیان کنند و به این منظور به قدرت رسانه نیز پی برده‌اند و با حضور در فضای عمومی جامعه تلاش می‌کنند تا هم اجتماع قومی خود را توانمند کنند و هم چنان به رسمیت شناخته شوند که بتوانند در سیاست‌گذاری‌های کلان‌تر مداخله کنند و در نهایت هم این رسانه‌ها وظیفۀ اطلاع‌رسانی را بر عهده دارند.

به این ترتیب، اول این مسئله باید حل شود که این اقلیت خودش را چگونه تعریف می‌کند. می‌دانیم که هویت امری ثابت و پایدار نیست، بلکه از جمله مقولاتی گفتگویی و مذاکره‌پذیری است که در هر بازخوانی به صورتی دیگر ترکیب می‌شود. مسئله وقتی پیچیده‌تر می‌شود که گروه قومی خود مجموعه‌ای از گرایشات متفاوت باشد، امری که نزد ایرانیان غریب نیست. از سوی دیگر،  همۀ ماجرا هم این فواید نیست. باید دقت کرد که این وظایف در گیرودار عواملی کار می‌کنند که گاه از حوزۀ اختیار رسانه خارج است. مثلاً اهداف عام و نیز اهداف خاص گروه‌های قومی و گروه‌های اقلیتی درون این گروه‌ها و بازنمایی این اهداف و علایق در رسانه‌های قومی و جهت‌گیری رسانه مذکور از آن جمله است. در کنار آن، هدف‌گذاری خود رسانه‌ها هم اهمیت دارد که اصولاً چقدر برنامه‌ای کلان برای ترتیب‌دادن برنامه‌های خردتر خود دارد و آن برنامۀ کلان چه هدفی را دنبال می‌کند. این امر از این رو اهمیت دارد که بازنمایی گروه قومی از طریق رسانه‌ها در اصل وابسته به درک هویتی است که آن گروه قومی از خود دارند و جهتی است که خود را در زمینۀ جدید تعریف و به مقتضای غیردانستن دیگران بازتعریف می‌کنند. به نظر می‌رسد که آنچه محتوا و صورت رسانه را شکل می‌دهد همین است. نکته تأمل‌برانگیز آنکه این جهت‌یابی می‌باید با مخاطب‌شناسی صورت گیرد.

تحقیقاتی که در خصوص مصرف رسانه‌های قومی در کانادا صورت گرفته‌اند نشان می‌دهند که عمدۀ مصرف‌کنندگان این رسانه‌ها نسل اول مهاجرانی‌ با بیش از چهل سال سن‌اند که در عین حال به رسانه‌های سنتی‌تر متمایل‌ترند. تحلیل محتوای رسانه‌ها هم نشان می‌دهد که گرایش بیشتر رسانه‌ها به پر کردن خلأیی است که این گروه در دنبال کردن اخبار سرزمین جدید و نیز در پیوندهای خود با زادبومشان حس می‌کنند. این روی‌آوری به نسل اول، که اندکی نیز با حس دردآلود بازگشت همراه است و حتی اگر به صراحت بیان نشود هم در قالب یادآوری خاطرات پیشین در پی عمق بخشیدن به هویتی وطنی است، در اصل اجتماعی را شکل می‌دهد که خود را نه در زمینۀ جدید، که در هوای پیشین خود می‌شناسد. بسیاری از صفحات نشریات و برنامه‌های دیداری در این حوزه‌ها سیر می‌کنند و اصولاً هم در بین نسلی که در وضعیت متناقص‌نمای ماندن و رفتن گرفتار است، خواندن، دیدن و مواجهه و مصرف رسانه‌های قومی آسایشی در این وضع دشوار است. اما نکته در این است که این روند هر چه بیشتر نگاه مهاجر را به عقب واداشته، از پیش رفتن‌اش در جامعۀ جدید بازمی‌دارد.

در بین رسانه‌های فارسی‌زبان شاید این امر بیشتر به چشم بیاید. اگر این رسانه‌ها آینۀ بازنمای اجتماع ایرانیان باشند، در این آینه چه می‌بینیم جز اخباری از وطن، یادآوری وقایع تاریخی و سیاسی وطن، میزگردهایی در خصوص مسایل داخلی وطن و حتی طنز و قصه و شعر از وطن. شمار عظیم مهاجران اجباری که در آرزوی بازگشت می‌سوزند و تعداد فراوان خودبه‌تبعیدآمدگانی که سودای بازگشت دارند این امر را توجیه می‌کند، ولی دیگر از این رسانۀ قومی نمی‌شود خواست بازنمای اجتماع ایرانیان اینجا باشد.

درست است که بازآفرینی گذشته حال را از حیث سیاسی معنادار می‌سازد، اما مسئله این است که در این وضعیت، رسانه‌های ایرانی به جای آن که به شکل‌گیری اقلیتی منسجم در جامعۀ جدید با خواست‌هایی معطوف به این جامعه توجه کنند، مقصد و مقصود را در جای دیگری می‌بینند. این تعهد ارزشمندی است که از امکان بیرون بودن استفاده کرد تا مسایل درون را بهتر و آزادانه‌تر دید و برای بهبود شرایط داخلی در حد توان کار کرد، اما به نظر می‌رسد این امر موجب می‌شود تا ارتباط رسانه با مخاطبی که خود را دیگر نه فقط ایرانی که ایرانیِ کانادایی می‌داند و عمدتاً نسل دوم است گسسته شود.

پرسش این است که رسانه‌های فارسی برای تولید هویت ایرانی کانادایی چه کرده‌اند و چه می‌توانند بکنند و برای این منظور باید دید که آیا ایشان مخاطبان خود را هدف گرفته‌اند یا نه. …

برای مطالعه متن کامل، این صفحه از وبسایت نشریه پرنیان را ببینید یا این صفحات از نسخه دیجیتالی شماره ۱۴ را تورق کنید.

هم‌چنین شما می‌توانید با نصب اپلیکیشن‌ پرنیان از بازارهای اپل یا اندروید به تمام نسخه‌های این نشریه دسترسی داشته باشید.

 

ثبت دیدگاه

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.